Akkerranden

Een activiteit op ons bedrijf is het inrichten van natuurlijke akkerranden. In feite kan het beschouwd worden als een gewas maar het is toch een bijzondere teelt, er komt immers geen marktbare productie uit voort. Al vele jaren zaaien wij onder meer de kopakker (het deel waar je normaal op keert met de trekker op een perceel) in met een grassenmengsel met daarin enkele kruiden die 1 of meerdere jaren blijven staan, afhankelijk van het soort mengsel. Op ons bedrijf is gemiddeld een hectare ingericht met akkerranden.

Wij zijn met akkerranden gestart vanuit het project ‘Akkernatuur’, een project dat opgezet werd door PPO (Praktijkonderzoek Plant en Omgeving) te Lelystad in samenwerking met de Stichting Werkgroep Grauwe Kiekendief te Scheemda. De stichting doet veel onderzoek naar populatie en gedrag van deze vogels. Zo zijn er enkele vogels met zenders uitgerust zodat beter bekend wordt waar de vogels een voorkeur voor hebben (biotoop) en hoe hun trekgedrag is. Vanuit deze cijfers proberen we de leefomgeving te verbeteren zodat ze zich meer thuis voelen op en rond onze bedrijven en hun aantallen zullen groeien.

Doel van het project was het creëren van een natuurlijke omgeving op akkerland waar de Grauwe Kiekendief zich zal thuis voelen, met in het kielzog vele andere vogelsoorten zoals de Gele Kwikstaart, Veldleeuwerik, Graspieper enz. De werkgroep Grauwe kiekendief weet vanuit ervaringen elders, dat akkerranden een wezenlijke positieve bijdrage kunnen leveren aan de populatie van vele akkervogels waaronder de Grauwe Kiekendief als topsoort.

Effect van de randen is dat er insecten en muizen worden aangetrokken die vervolgens weer vogels aantrekken. Een mooi effect van de randen is dat er luisetende insecten worden vermeerderd en er dus een soort biologische bestrijding van luizen in onze akkergewassen kan plaatsvinden. Inmiddels is met tellingen aangetoond dat het werkt tot honderden meters vanaf de rand. Hierdoor zijn wij in de toekomst in staat met minder bespuitingen te volstaan.  We spuiten om die reden weinig of geen insecticiden meer . Dit principe wordt functionele agrobiodiversiteit genoemd (FAB).

Op de rand wordt een specifiek maaibeheer toegepast (Zie maai-voorstel). Dat wil zeggen dat de rand steeds uit een hoog (ruig) deel bestaat en een lager gemaaid deel. Dit wordt om en om toegepast in het seizoen zodat er steeds een aantrekkelijk deel overblijft voor de beestjes en zij beschutting kunnen zoeken. Door maaien ontstaat weer verjonging en kunnen onkruiden onderdrukt worden. Naast open structuren moet er ook beschutting zijn, dit geldt zowel voor vogels als insecten. (Er wordt niet gespoten of bemest in de randen zodat de randen  ook nog eens positief bijdragen aan de kwaliteit van het oppervlaktewater).

Omdat we zagen dat akkerranden een belangrijke aanvulling kunnen zijn voor het agrarisch cultuurlandschap, hebben we met een aantal collega’s de Agrarische Natuurvereniging Akkerwaard Flevoland opgericht, waarvan Mark ook bestuurslid is. Doel is om in collectief verband wat te gaan doen met biodiversiteitsmaatreglen die passend zijn op het Flevolandse bedrijf. Dat kan zijn strokenteelt of een andere extensievere gewassenkeuze of andere teeltmaatregelen.

Het Gemeenschappelijk landbouwbeleid verandert voortdurend. Dat betekent dat agrariërs een tegenprestatie doen om hun betalingsrechten (Europese compensaties van prijsdalingen uit het verleden) te behouden, of een korting te verkleinen. Om te voldoen aan de eisen moeten agrariërs vergroenen. Dit kan op vele manieren maar kan onder andere door het telen van groenbemestingsgewassen (vanggewassen) na de hoofdteelt van een akkerbouwer of door het inrichten van akkerranden. Op ons bedrijf passen we een combinatie van deze twee maatregelen toe.

Naast deze verplichting ten behoeve van de betalingsrechten kun je als boer aanvullend aan agrarisch natuurbeheer doen. Hiervoor is separaat geld beschikbaar vanuit Brussel. De gezamenlijke agrarische natuurverenigingen hebben hiervoor in Flevoland het Flevolands Agrarisch Collectief opgericht. Dit is een cöoperatie van en voor boeren die het agrarisch natuurbeheer in Flevoland organiseert. Lees hierover meer op de site van Flevolands Agrarisch Collectief